Ziman, Kitêp û Xwendin

Zanîna ez dizanim, min cara yekemîn peyva  kitêp ji gotina „kitêba te ji pê îman hanîye“ bihîst. Kalikê minî rehmetî carna kitêbek dixwend, jê ra mishef digotin. Dû re pê hesiyam ku mishef ew kitêba misilman pê îman tînên, Qur’an e.

Bi heftsaliya xwe re min dest bi dibistana gund kir, me jê ra mektep digot. Di dibistanê de ez hinî zimanê tirkî bûn, lê qedexekirina zimanê minê zikmakî jî di dibistanê da ji min ra eşkare bû. Peyva kîtap di dibistanê da bû parçeyek jiyana min. Dema behsa kîtap bibûna, kitêbên bi zimanê tirkî hatibûn nivîsandin di hişê min da cîh digirt. Zimanê kurdî û kitêb, ji min ra du tiştên dûrî hev dihatin dîtin. Bi demê ra min hebûna kitêbên kurdî bihîstin, lê nedît.

Mewlûda kurdî ya diya min hebû, lê bi herfên Qur’anê hatibû nivîsandin. Diya min carna ji mewlûda kurdî çend çekû ji min ra dixwend, lê zêdetir jî nayê bîra min. Ya ku ez dizanim ew mewlûd wek kitêb di hişê min da cîh negirt.

Cara yekemîn elîfbayek bi kurdî ya bi herfên latînî min di xaniyê paşin da dît û nîşanî apê xwe da. Min hîn nû dest bi xwendina bi tirkî kiribû. Di elîfbaya bi kurdî da hinek herfên ji bo min nediyarbûn, hebûn. Lewma min nekariya bixwînim. Çi hat serê wê elîfbayê nizanim. Texmîna min ji ber tirsa cendirman hat şewitandin.

Li Stembolê, dema ku diçûm zanîngehê çend pelên fotokopiyên çîrokên ji aliyê Osman Sebrî ve hatibûn berhevkirin ketin destên min. Bi rojan xwendina wan çîrokan ra mijûl bûm. Wekî din li Tirkiyê rastî kitêbên kurdî nehatim. Cara yekemîn kitêbên kurdî li Elmanya ketin destên min. Yek ji wan kitêba gramatîka/rêzimana kurdî ya bi tirkî hatibû îzehkirin bû, yên din jî dîwana Cîgerxwîn bûn. Êdî peyva kitêb û zimanê kurdî li ba min hêdî hêdî ji hevûdin ra bûn heval. Di serî da kitêbên bi kurdî hatibûn nivîsandin zêdetir helbest bûn. Dû re hêdî hêdî behsa kitêbên çîrokan jî hat kirin. Ji bo min romana herî pêşiya bi kurdî, ya birêz Mehmed Uzun ya bi navê Bîra Qederê bû.

Bi demê ra zêdetir kitêbên bi kurdî hatin nivîsandin û çapkirin. Pirsgirêka çapkirina kitêbên bi kurdî hêdî hêdî ji holê ra bû. Îcar pirsgirêka bi kurdî xwendin roj bi roj aşikartir bû. Kurdên di dibistanên Tirkiyê da hinî xwendin û nivîsandina bi herfên latînî bibûn hewl nedan ku kitêbên kurdiyên bi herfên latînî hatine çapkirin jî bixwînin. Mêjoyên zarokên kurd ên di dibistanên Tirkiyê da xwendibûn ji bo zimanê kurdî hatibûn girêdan. Ez bi xwe demekê benda hevalên xwe yên di warê zimanê kurdî da xwedî hessasiyet bûn mam ku bi kurdî binivîsînin. Lê mixabin deng ji kesî derneket. Min rojekê biryar da û dest bi nivîsandina bi kurdî kir. Derketina kovara Nûbihar ji min ra bû dibistan. Gelek nivîsên min di kovarê da hatin weşandin, weşandina wan ji min ra bû çavkaniya berdewamiya nivîsandina bi kurdî. Bi derketina înternetê hinek derfetên nû derketin holê. Min berê wer dizanî ku tunebûna derfetan e bi kurdî ra karneketin. Dû derketina înternetê ji min ra aşikar bû ku xwe bawerkirin û xwestin in ji bo destpêkirina tiştan.

Demek dirêj kurdiya nivîsî ji bo min devoka kurmanciya botî bû. Dû tekiliyên min ên birêz Îkram Oguz ra û bi destpêkirina romana wî ya bi navê Mîro pê hesiyam ku devoka kurmanciya Serhedê di dîroka zimanê kurdî û spartina çanda kurdî de xwedî rolek mezin e. Dengbêjin bi nav û deng di herema Serhedê da jiya ne, stran û kilamên xwe bi devoka Serhedê pêşkeşî gelê kurd kirine. Lewma min biryar da ku nivîsên xwe da devoka serhedê pêk bînim, jiberku ez zikmakî bi devoka Serhedê hinî kurdî bûm.

Di van demên dawiyê de min çend caran di facebookê de „Xwendin îmtiyazek e, jê îstîfade bikin.“ nivîsand. Di Tirkiyê da kêm însan ji vê îmtiyazê îstifade dikin. Dema mijar bi kurdî xwendin be pir kêm kes dixwînin. Dema behsa xwendinê bû jî kitêb tên ber çavên min û di hişê min da cîh digirin. Ewê behs hat li ser kitêban dixwezim di derheqê kitêba ku min nû xwend çend nêrîn û rexneyên xwe pêşkeşî we xwendevanên hêja bikim.

Ew kitêb romana kek Îkram Oguz ya bi navê „Mîro“ ye. Mîro zêdetir kurteroman e, 140 rûpelan pêk tê. Di romanê de cîh neyên binavkirin jî, bûyer li Serhêdê diqewime. Gundekî kurdan ê piçûk, heremek kurd û ermenî bi hev re dijin. Hesabên siyasiyên devleta Ûris û devleta Osmaniyan, êrişên wan ên hember hev jiyana wan diherimîne. Gundî hemû mirovên hev in. Dibînin ku di vî gundê bav û kalan da êdî ji wan ra rehet tune, bar dikin û dikevin rê û dirban. Dû rêwîtiyek dijwar ê bi heftan, dîsan li Serhedê di cîhekî xweş û delal ji xwe ra dikin war û li wir cîh dibin. Dû çend salên xweş û delal îcar dijwartiya nijadperestiya Komala Tirkiyê dibe bela serên wan. Bi serhildana  şehîdê nemir Şêx Sedîd ra zilm û zora Romê her roj diçe jiyan dijwartir dibe.

Roman bi hevokên sade û bi kurdiyek paqij hatiye nivîsandin. Gor dîtina min ya herî giring çîrok di mecreya jiyana gunditiyê de bi nêrînek edebî hatiye rêsandin. Berhemên nûjen ên bi kurdî kêm an zêde, bi zanayî an nezanî  hinek rengên bîrdoziya nivîskar dihewînin. Gor dîtina min di romana Mîro da bîrdoziyek nivîskar aşîkar nabe, bûyer di çarçoveya jiyana gundiyan û pirsgirekên wan ên demê re bi islûbek edebî diherike.

Ziman hêsan, hevok û bûyer sade be jî bi xwendina romanê ve min xwe di bin barek girand da hîs kir, nekarî gor dilê xwe bixwînim. Kitêb kaling nebe jî gelek wexta min girt. Pirtûka duemîne ku xwendina vê ji min ra giran hat. Ji bo îzahkirina wê sedemên derûnî/psîkolojîk bêtir tu tişt nehat aqlê min. Mijara romanê zaroktiya min, jiyana gund, pirsgirekên me yên wê demê, qisedan û stranên wê demê mîna şerîda filmekê li ber min ra bir û hanî, hestên min livandin, carna jî serûbin kirin. Min di romanê da zaroktiya xwe, der û dewerên zaroktiya xwe dît, carek din kifş kir.

Gelên xwendevanên hêja yên kurdîaxev û bi kurdî xwendevan. Dema hûn bixwezin bi devoka Serhedê kitêbekê bixwînin şêreta min ewe ku kitêbên kek Îkram Oguz bixwînin. Dema hûn bixwezin li ser jiyana gundekî Serhedê ya di destpêka sedsala 20an da hinek agahdar bin, romana bi navê Mîro hatiye weşandin bixwînin.

Baran ji bo cîhên bej tê çi wateyê xwendina kitêbên kurdî yên edebî jî ji bo me kurdên nûjen tên wê wate yê. Bi kurdî bixwînin ku temarên we yên çandî yên ku miçiqîne dîsa jîndar bibin.

Hesen Polat, 20.07.2018, Stuttgart

 

ÇERXEK BÊSÛD

Bi salan e çi hatiye serên kurdan û hîn jî çi tên serên wan pir û hindik ji me ra eyan e. Yên ku van hemû bûyerên nebaş û kambax nabînin ewê ji vir şunda jî nebînin. Em pir caran wer dizanin ku ji bo pêhesandina tiştan hewceye ku mirov jê bên agahdarkirin. Rast e, agahdarkirin ji bo pêhesandinê mercek e, lê bi tenê têrê nake. Ji bo pêhesandina tiştekî pir sedemên cûrbecûr lazim in. Gor nêrîna min sedema herî ewil amadebûna mirov ya ji bo pêhesandinê ye. Dema mirov ji bo pêhesandinê amade nebû tu tişt nikare wî pêbihesîne.

Pir caran kesên aktîf bala mirov dikişînin. Lê her warî de aktîfbûn ji aliyên temaşevanan ve nikarin werin dîtin. Dema mirovek biaxife ji aliyên kesên derûdora wî ve tê bihîstin. Lê di warê guhdariyê de ne wusa ye. Kî guhdar e, kî nîne tesbîtkirina wî weqas asan nîne. Di pêkhatina ragihandinê (komînîkatsiyonê) de rola guhdar jî hema hema qasî rola axefkar e. Dema mirov guhdarî nekir û tênegihîşt başbûna axaftinê bi serê xwe pir jî girîng nîne.

Dema mirovek ji bo pêhesandina tiştekî amade nebû, ew tişta were serê wî jî ewê wî tiştî bi şiweyek gor dîtina xwe şirove bike û gor xwestina xwe wateyekê jê derbixe. Lewma ye ku carna du mirov li ser bûyerekê nikarin bibin yek. Eynî bûyer ji aliyê yekî ve reş, ji aliyê yên din ve spî dikare were dîtin. Va jî nîşan dide ku dîtin û têgihîştinê de ne tenê aqil, çav û guh lazim in. Hîn pir şert û mercên din jî xwedî rolên girîng in. Lewma Mewlana Celaledînê Rûmî dibêje „Mirov çer temaşe bike wusa dibîne. Baş temaşe bikin ku baş bibînin.“ Ango di dîtin û têgihîştina mirov de ne tenê şert û mercên derûnî; yên li derve, ango derûdora mirov jî xwedî bandor in.

Di warê ragihandin û têgihîştina mirovan de pir tişt hatine gotin û hîn jî ewê werin gotin. Li ser tiştekî lihevnekirin ne tenê girêdayî şert û mercên tên rêzkirin in. Pir tiştên din jî bi şiklekî xwedî rola xwe ne. Di dawiyê de hemû bihevre li ba mirov mîna dîtin û têgihîştina mirov xwe aşîkar dikin. Dîsa jî ew tiştên aşîkar bûne her dem wusa namînin û diguherin. Di vî warî de sedemek herî aşîkar alozbûn û dînamîkbûna însan e. Hinek tiştên ku di derheqê însan de tên tesbîtkirin dibe ku di demek şûn de, an jî di dewerek din de êdî têra însan neke. Ji bo şert û mercên nû hewceye ku tesbîtên nû werin kirin. Bi guhertina faktoran rastbûna tesbîtê jî diguhere. Dema mirov li paş xwe dinêre, dibîne ku hinek tiştên di dema bihurî de bi dil û can dixwest niha naxweze, an jî tiştên bala wî nedikişandin niha ji bo wî girîng in. Carna mirov bi hinek tevgerên xwe yên bihurî şermezar dibe, carna jî dilxweşe ku hinek daxwezên wî yên dema berê nehatine cîh.

Bi dû van gotinan dixwezim bala we bikişînim li ser babetekê. Di van rojên nûjen de hinek tişt mîna hewceyên herî girîng tên pêşkeşkirin. Mirov wer dihesibîne ku ji wan re bikarneketin kêmasiyek pir mezin e. Dibe ku mijar bi xwe ji bo jiyanek serbixwe girîng be, lê nayê wateyê ku her kes ji vê mijarê re bi kar bikeve. Hinek mijar ger ji aliyên pisporên wan ve werin kirin ku bigihên armanca xwe. An jî hinek mijar bi kesan nabin, ger sazî û rêxistin hebin. Dema ew mijar ket destên herkesî tê de tu xêr namîne an jî mirovan re dibe asteng.

Gor nêrîna min di van rojên nûjen de mijara siyasetê ji wan mijaran yek e. Bi salan e jiyana me hemû kurdan ji aliyên siyasetên dewletên nijadperest û dagirgeh ve hatiye astengkirin û tehdîtkirin. Ev siyasetên xeter jiyana me dîl girtine û dorpeç kirine. Lewma bi demê re pirtir kes bi siyasetê re têkildar in ku vê bandora xeder biçirînin. Mixabin bi vê biryarê em derîhiş zêdetir dikevin di nav çerxek bêsûd. Derfeta me ya bi siyasetê re tenê li ser siyasetê axaftina pirsgirêkên rojane ne. Ev derfet jî bi rêya medyayê her dem tê beralîkirin. Lewma em pir caran derî hişên xwe berpirsiyên xwe yên bingehîn dûr dikevin. Kesên hêzdar û xwedî îktîdar hinek mijarên siyasî yên rojane mîna xwarina dixin serê derziya masîgiran bi raya medyayê bi parçe parçe davêjin ber gel, mirovan bi wan meşqûl dikin ku hesab û daxwezên xwe yên veşartî asantir serbixin.

Siyaset zêdetir karê sazî û rêxistinan in. Ji bo sazî û rêxistinan pêşt ve derfetên siyasî dû re jî derfetên aborî lazim in. Dewletên nijadperest ji bo sazî û rêxistinên kurdan heta ji destê wan tê astengiyan derdixin. Ev astengiyên derveyî, çarçoveyên wan ên siyasetê gelekî teng dikin. Li ser de astengên derûnî yên van sazî û rêxistinan pir caran siyasetê zehmettir dikin. Lewma pirtir şexis dixwezin ji bo siyasetê hewlbidin. Hewldana şexisan îcar ji bo karên wan ên rojane dibe asteng. Dû re rewşek wusa derdikeve holê ku mîna gotinek herema me „mirov him kirrê him jî bellê dibin.“ Bi van kêmasiyan re derfeta asîmîlasyon û tunebûnê pirtir dikeve destê dagirkeran. Sazî û rêxistin carek din ji bo şikandina vê dorpeçiyê ji gel pirtir alîkariyê dixwezin, bala gel dikişînin li ser siyasetê. Bi vê pêvajoyê re mirovên ji siyasetê dûr jî dikişin nav siyasetê. Bi vê çerxa bêsûd siyaset zêdetir mirovan dorpeç dike. Dîsan karên rojane tên îhmalkirin. Îhmalkirina karên rojane di demên dirêj de ji dagirkeran re dibe derfetên nû. Lewma ger em bizanin ku jiyan ne bes bi siyasetê pêk tê. Siyaset karê dezgeh, rêxistin û siyasetvanan e. Dema zêdetir kes ji siyasetê re bikarketin, edî ew kar ne sîyaset e, ew tevlihevî ye.

Em pir caran ji ber serpêhatî û bûyerên hatine serên me derî hemla xwe teng difikirin, bi jiyana yekalî têdigihêjin. Lewma jî pir tiştan wenda dikin. Nikarin çend tiştan bi hev re tehayyûl bikin û bi hev re bimeşînin. Li tiştekî xwedî derketin ji tiştên din dest berdan dibînin. Dibe ku va ji aliyên dagirkeran ve hatiye xwestin û bi şiklekî derhiş ji me hatiye qebûlkirin. Jiyan ne tenê ji nîmetan ne jî tenê bi kulfetan ava ye. Di her nîmetekê de kulfet, di her kulfetekê de jî nîmet veşartîne. Mirov di jiyana xwe de gor dîtin, nêrîn û kirinên xwe dikarin ji wan îstifade bikin, ji wan tecrûban hilbigirin. 

Van rojên nûjen de kesên xwedî îktidar bi amûrên teknîkî her diçe zêdetir derfetên dorpeçkirinê bi destê xwe dixînin. Bi wan dikarin mirovan asantir bikin bin bandora xwe. Dixwezin bi balkişandina li ser mijarên siyaseta rojane yên ji aliyên wan ve hatine pêşkeşkirin mirovan kontrol û beralî bikin. Dema mirov nizanibe, an jî nikarî xwe çer biparêze di destên wan de dibe mîna qirşa li ser avê. Di vî warî de mirovên ji siyaseta rojane re têkîldar bêtir bê star in. Lewma lazime ku em kurd zêdetir aliyên xwe yên însanî berfireh bikin û bi hevre têkiliyên însanî darbixin. Em çiqas dest bidin hev û jiyana xwe ya civakî li ser xîmên însanî ava bikin weqas dikarin xwe biparêzin. Jiyanek bi hevre ya bê mijarên siyasetek rojane dostaniya me xurttir dike. Kurd hewceyên tu neyarên nû nînin. Neyartiya dagirkeran ji me re bes e.  Jiyan bi hevre xweş e.

Divê her kes bizivire ser karên xwe yên bingehî ku va tevlihevî û neyartiya bêsûd ji holê ra be. Dema her kes berpirsiyarîyên xwe yên rojane bîne cîh, wê demê karên siyasetvanên kurd jî hêsantir bibin. Mirovên ji xwe û malbata xwe re tinebin, nikarin ji gelê xwe re jî hebin. Gavên piçûk ên ji bo jiyanê, her dem ji gavên mezin ên li dijî jiyanê çêtir in. Ger neyê jibîrkirin ku mesafeyên dirêj bi gavên piçûk tên hilanîn.

Hesen Polat, Stuttgart, 24.05.2018, pêncşem

30 Sal Bû

Dem diherike, em jî ji demê re diherikin. Dem mîna ava çemekî ye. Wexta mirov li ber çem disekine û lê temașe dike, wer dizane ku her dem eynî avê dibîne. Bi rastî her gav ava li ber çavên wî avek din e. Yanê her gav devrûdaîmiyek heye. Jiyan bi xwe jî wusa ye. Em wer dizanin ku jiyana me her dem mîna hev derbaz dibe. Lê tu nefes mîna nefesek din nîne. Bi her nefesekê tiștek nû dikeve lașê me û tiștek jî jê derdikeve.

Li ser komkujiya Helepçê re 30 sal derbaz bûn. Di vê navberê de pir tişt qewimîn û pir guhertin peyda bûn. Em pir caran ji wan guhertinan haydar nebin jî wusa ye. Dîsan sersala komkujiya Helepçê ye. Bi rastî di van rojên biharê de dil dixwest ku di derheqên kulîlk û bedewîyên biharê de binivîsim. Lê mixapin serpêhatiyên reşên di dîroka kurdan de vê firsendê nadin me. Bûyerên di bihara sala 1988 de li Helepçeyê hatin serên me, kulîlkên di dilên me de jî çilmisandin. Dû vê bûyerê re mecal nema ku em li ser kulîlk û bedewiyên biharê mijûl bibin.

Rast e, hîn jî roj tune ku xeberek reş li ber guhên me nekeve. Lê dîsan jî ger em jibîrnekun ku jiyan didome û bi reşgirêdanê çareserî dernakevin holê. Mixabin em kurd bi kul û keseran kedî bûne, edî demên xwe yên bi şahî jî bi stranên huznên dixemilînin.

Di meha adarê de newroz bên pîrozkirin, govend bên darxistin jî van rojên meha adarê bê bîranîna komkujîya Helepçeyê tu car nikarin verin bihurandin. Em nikarên komkujiyên hatine serên me jibîr bikin. Kesên ku jibîr dikin bi xwe jî tên jibîrkirin. Jibîrkirin ji me re lûkse. Lûksek wusa însanîyeta me diqedîne, holê ra dike.

Laşên kesên ku di komkujîya Helepçeyê de hatin kuştin dîsa mîna şerîtekê fîlmê li ber çavên me re derbaz dibin. Lê ew sureta ku kalo, dergûş li hemêze de, li ber şêmûga derî, li ser dewrûyan ketî tu car nayê jibîrkirin. Ger qet ew wêne neyê jibîrkirin ku mirov bizane zalim çiqas ji însaniyetê bêparin.

Tu jibîr nabî HELEPCE!

Dixwezim li vir ji we re helbesta Şerko Bêkes ya bi navê Helepçe pêşkeş bikim.

helepçe[1]

Çardeyê mehê bû

Li ser Goyjê

ba qelema min firand.

Dema min dît û pê nivîsî

kom kom firîyan peyvên min.

Panzdeyê mehê bû

Sîrwan qelema min bir

Çaxê min girt û pê nivisî

Bûn masî helbestên min

Şanzdeyê mehê bû

Ax şanzdeyê mehê!

Ku Şarezûr qelema min wergirt

Dema vegerand ku ez binivîsim

Wek Helepçe hişk bibûn tilîyên min.

---

[1] Şerko bêkes; ji nav şiîrên min, Wêşanên Avesta, Çapa Duwem 2001, Stembol. Wergera ji Soranî: Rûken Bağdu Keskin, Bedran Hebîb

Narsîsîzm

Dixwezim di vê nivîsa xwe de li ser mijarek derûnînas/psîkolojîk bisekinim, ji xwendevanan re hinek agahdariyan pêșkeș bikim. Her kes di warê pisporiya xwe de binivîsîne û biweșîne di demek kin de dikare zimanê kurdî bi pêșketinek bedew di rojaneya me de û di warê zanahiyê de cîhê xwe bistîne. Nivîsen di înternetê de parçe parçe hatibûn weșandin[i] ji bo vê nivîsa min bûn alîkar. Hêvîdarim ku va nivîsa min jî bo hinek nivîsên baștir bibe alîkar.

Narsîsîzm di nav nexweșîyên derûnînas de xwedî cîhekî girîng e. Gor hinek pisporan di sedsala 20an de vir ve bêtir li serê erdê belav dibe[ii]. Jiberku çand û civakên nûjen bêtir nișitên narsisizme baș dihesibînin û bi raya medyayê mirovên narsîsîst mîna nimûne pêșkeș dikin.

Di warê çandî û civakî de mirov dikare narsîsîzme mîna ji holê rabûna însaniyetê bibîne. Hinek pispor,[iii] mînak Erich Fromm, narsîsizmê ne tenê ji bo kesan ji bo civakan jî bilêvdikin.  Gor nêrîna wan civakên ji bo kêf û zewqa xwe li serê erdê xirabiyê dardixin civakên narsisist in. Têkçûna xezayê û rewșxirabiya kesên din ji bo wan ne xem e. Li ba civakên wusa dewlemendî li pêș hîkmetê ye, meșhûrbûn li pêș șerefê ye, serkeftin li pêș rûmetê ye. Di civakên narsîsîst de exlaq û rûmet pir bala kesî nakișîne.

Narsîsîzm navê têkçûnek kesayetiye û ji zimanê grekî/yewnanî yê kevn hatiye girtin. Bi peyvî te wateya „ji xwe hezkirin“ ê. Wateya peyîvê ya rojane ji xwe hezkirin û ji xwe heyranbûn e. Dibe ku tenê xwe hezkirin ne tiștek nerênî be. Lê va nișêt pir bandorên nerênî li ser pêwendiyên di navbera kesên narsîsîst û kesên bi wî re tekiliyê de ne dike.  Narsîsîst xwe pir bihagiran û girîng dihesibîne, qet ji rexneyan razî nabe. Dixweze ku her kes gor dîtin û xwestina wî ji wî re tevbigere, her kes qîmetê bide wî. Lê ew bi xwe qîmetê nade kesekî. Ango bi kurdî mirov dikare kesên wusa bi peyva „mirovên xweperest“ nav bike.

Narsîsîzm bi rastî têkçûnek kesayetiyê pir kûr e. Mirovên narsîsîst her dem xwe pêștve digirin, pir zêde ez dibêjin/eznavendparêz in, xwe pir qurre dikin, pozbilind in, bi kibir/nefsmezin in, nimayîșkar in, xwe pir diecibînin/heyranên xwe ne, xwe pir bedew dibînin. Mirovên narsîsîst dixwezin her dem serkeftin bên dîtin, lewma xwe zêdetir bilind digirin û kesên din bêrûmet dikin, ji bo balkișandina li ser xwe her tiștên ji destên wan tên dikin, dixwezin her tim werin teqdîrkirin û pesandin. Xwe pir biaqil, zîrek, jêhatî û bijartî dihesibînin. Lê bi rastî ne wusa ne.

Narsîsîst bi xwe hewcî nabîne ku hember kesên derûdora xwe re baș tevbigere, lê bi xwe layîqê tevgerên herî baș dibînin û ji bo xwe benda tevgerên herî baș in. Dema nehat hesabên wan dikarin herkesî cîh bihêlînin û biçin. Tevgera wan a hember kesên din mêtingehkar, bi dalavêre û bêbextî ye. Li hember kesên derî xwe bê ruh û bê hest in. Li ser pișta kesên din dixwezin xwe birûmet û serbilind bikin. Qet naxwezin ji serbilindî û birûmetiya wan re leke were. Ji bo daxwezin xwe pir ezperest/egoist in û herkesî dikarin ji bo armancên xwe karbînin, îstîsmar bikin. Bi xwe ji ber van kirinên xwe yên nerênî qet xemgîn nînin, kesên derûdora xwe dikarin pir asan piçûk bixînin. Hember kêsên gor xwestinên wan tevnagerin dikarin pir zû çavnebar/hesûd û stemkar bibin.

Pir caran ji aliyên mirovan de bixwebawerbûn û narsîsîstbûn tên linavhevxistin. Cudahiya herî mezin, mirovên bixwebawer bi kirinên xwe bixwebawertî peyda kirine, yên narsîsîst xwe bixwebawer nîșan didin lê bi rastî di jiyana xwe de ji bo bixwebawerbûnê tișt nekirine.

Li ser sedema derketina vê nexweșiyê curecûr tișt tên gotin. Zêdetir sedemên biyolojîk, psîkolojîk û sosyolojîk tên bilêvkirin. Her gotin xwedî rastiyên xwe ne. Hinek tișt hene ku genetîk in û mirov nikare bo guhertinên wan pir tișt bike. Lê hinek sedem ji aliyên malbat û civaka mirov di tê de tê dunê û mezin dibe derdikevin holê û li ser mirovan tesîr dikin. Tê zanîn ku șert û șurtên mirov di tê de mezin bûne û tevgera malbatê ya hember zarokan li ser gihîştina/kemilandina mirov xwedî rolên mezin in. Dema zarok di piçûktiyê de ji aliyên mezinan ve pir bên alosî kirin, ew kes zêdetir dibin xwediyê aliyên narsîsîst. Ango șêwaza perwerdiyê li ser derketina keseyeta narsîsîst rolek mezin dilihîze.

Gor lêkolînek li ser zêde musamahakariya dêûbavan nîșan dide ku narsîsîstbûna zarokan bi pir musamahayê bêtir tên  teșvîk kirin[iv]. Gor nêrina nivîskarên vê pirtûkê pesandinek bêserûbin mirovan dike narsîsîst û bisernekitîbûnê ji xwe re tîne. Lewma ew çend salixdanan[v] didin dêûbavan ku zarokên xwe li hember narsîsîstiyê biparêzin:

• Bikarin bibêjin na û jê re biryardar bin.
• Zêde desthilatdariyê/selahiyetê nedin zarokên xwe.
• Bi zarokên xwe re axaftina we ya di derbarê pêșbazî û serfirazbûnê de miqayetî gotinên xwe bibin.
• Heta tiștek ji bo pesandina zarokan neqewimiye wan nepesînin.

Pir caran ji bona serkeftina zarokan pesandin tê salixdan. Di vir de çewtî pesandinek bê kirin e. Dema zarok bi keda xwe tiștekî bike û sernekevî jî dibe xwedî tecrûbe. Rexne jî pesandin jî ger bêser û bêbin nebe. Șașitiyek jî ewe ku pir caran hezkirin û pesandin linavhev tên xistin. Ger dêûbav hezkirina xwe her dem nîșanîn zarokên xwe bidin ku zarok ji aliyê derûnî de xwe pêștve bixin, keseyeta xwe bikemilînin. Hezkirin pêwendiyên di navbera mirovan xurttir dike û wan nêzikî hevûdin dike.

Van herdu pispor di kitêba xwe de ji bo zêdebûna narsîsîzmê di aliyekî de balê dikișînin li ser tevgera dêûbavan ên bi zarokan re, lê aliyê din de jî dizanin ku va tek sedem nîne. Ew van sedeman bi kurtayî wusa tînin ziman.

„Di van demên nûjen de narsîsîstî bi van pênc sedeman belav dibe: Girînghesibandina ji xwe heyranbûnê, ji gor daxwaza zorakan tevgertina dêûbavan, bi teșvîka medyayê ji xwe re nimûne girtina mirovên meșhûr, li ser înternetê derfeta xwe gor kêfa dilê xwe pêșkeșkirinê û bi asanî ji bankan pere, ango dên sitandin[vi].“

Mirovên narsîsîst hertim bêtir ji bo xwe dixwezin û pir kêm bala xwe didin xwestin û hewciyên derûdora xwe. Pêwendiyên wan zêdetir sexte ne û gor berjewendiyên wan xwe zûbizû diguherin. Ji bo menfeetên xwe pir rehet dikarin mirovan berbidinhev û ji wan dûrbikevin. Bi xwe hayjê tevgerên xwe yên nerênî û zerardayina derûdora xwe nînin. Bêtir ger kesên ji wan re têkiliyê de ne xwe ji wan biparêzên. Di derheqê vê nexweșiya narsîsîzmê de agahdarbûn derfeta di wextê de ji wan haydarbûnê dide mirov ku ew bikarin xwe ji wan biparêzin. Lê dîsan jî ji wan haydarbûn pir jî hêsan nîne, hewcedariyê pêvazoyek dirêj e.

Mirovên narsîsîst bêtir li ber sedemên din, pir caran jî li ber sedema depresiyonê  terin li ser doxtoran. Tevgera wan û rastiya jiyana wan ne mîna hev in. Ew bêtir xwedî dinyayek bi xeyal in. Lewma di vê dinya xwe ya nerast de pir zêde wext derbaz dikin, pir derfetên xwe yên maddî û manevî heba dikin. Ji ber têkçûna jiyana xwe ên xeyalî û ya civakî dikevin depresyonê. Doxtoran bêtir psîkolog dikarin bi psîkoterapiyê ji wan re alîkariyê bikin.

Herçiqas hevpariyên mirovan zêdetir bin jî jiyana nûjen bala mirovan bêtir dikișîne li ser teybetiyên wan. Dema mirov xwe teybet dît zêdetir cudayiyên xwe digire ber çavan. Va jî bo aliyên narsîsîst nan û dew e.

Dema mirov bala xwe bide li ser hevpariyên mirovan, bêtir ji hestên wan dihese û xwe wan nêziktir dibîne. Bi vê nêzikbûnê qîmeta ji hev hezkirin û rûmetiyê derdikeve pêș. Lewma têkilî û pêwendiyên di çarçoveya derfetên bihevreyî bi însanan re ji bo narsîsîzmê derman e. Dema dêûbav hezkirina xwe ji zarokên xwe bidin nîșandin û di jiyanê de qedr û qîmeta rûmetiyê bilind bigirin zarok bêtir ji tiștên hevpar dihesin, ji narsîsîstiyê werin parastin.

Ji ber ku zû û dereng tiștên rast bandora xwe nîșan didin mirovên narsîsîst zû û dereng tûșî xirabiyên xwe dibin û çerxa nexweșiya xwe de dixeniqin. Însan mexlûqek/jiyandêrek civakî ye, bi bașbûn û nebașbûna xwe her dem bi mirovên derûdora xwe re di têkiliyek dualî de ye. Bêtir bin bandora civakê de be jî bi xwe jî li ser civakê xwedî bandor e.

Hesen Polat, Stuttgart, 19.01.2018, ênî

---

[i]  http://deruninas.blogspot.de/

[ii] Jean M. Twenge ve W. Keith Campbell, (Tercüme: Özlem Korkmaz): Asrın Vebası Narsisizm İlleti / Webaya Demsalê Nexweşiya Narsîsîzmê. Kaknüs Yayınları, Istanbul 2015.

[iii] https://de.wikipedia.org/wiki/Narzissmus

[iv] Jean M. Twenge ve W. Keith Campbell, (Tercüme: Özlem Korkmaz): Asrın Vebası Narsisizm İlleti. Kaknüs Yayınları, Istanbul 2015, rûpel: 118

[v] Jean M. Twenge ve W. Keith Campbell, (Tercüme: Özlem Korkmaz): Asrın Vebası Narsisizm İlleti. Kaknüs Yayınları, Istanbul 2015, rûpel: 130-133

[vi] Jean M. Twenge ve W. Keith Campbell, (Tercüme: Özlem Korkmaz): Asrın Vebası Narsisizm İlleti. Kaknüs Yayınları, Istanbul 2015, rûpel: 366

Avakirina Malperê

Înternet di dawîya salên 1990 de ket jiyana min û hêdî hêdî zêdetir cîh girt. Di jiyana me de cihgirtina înternetê weqas pir bi hêz bû ku niha carna ji bo karên me yên rojane dibe tehdît jî. Jiber ku derî hemla xwe em pir wext jê re xercdikin û hinek karên xwe yên bingehî şuve dixînin. Lewma mezinên me gotine „Her tişt bi pîvan xweş e.“

Zimanê min ê zikmakî, ku kurdî ye bi destpêka dibistanê re hêdî hêdî ji aliyê zimanê tirkî ve hat dagirkirin. Bi hatina min a Elmanyê re min dest xwendin û nivîsandina zimanê kurdî kir. Ango ji serê salên 1990’î virve xwendin û nivîsandina bi kurdî bû parçek hobiya min a bingehî. Ji bo berdewamiya hobiyan jî sedem lazim in. Dema mirov ji xwe re sedeman pêyda neke pir tişt dû demekê re qut dibin.

Ji bo bi kurdî nivîsandina xwe bidomînim di sala 2012 de, 17ê meha yekemîn min di înternetê de ji xwe re malperek blogê avakir. Ango şeş salin ez di vê malpera xwe de nivîsên xwe yên bi kurdî pêşkeşî xwendevanên xwe dikim. Her çiqas va tekoşîna min pir bala xwendevanan nekişîne jî ji bo min bû sedema berdewamkirina bi kurdî nivîsandinê. Va armanca herî yekemîna avakirina malperê bu. Di vî warî de gor nêrîna min gihîştim armanca xwe.

Dema mirov bi xwe qedr û qîmeta zimanê xwe nezane ewê tu kesên din jî nezanin. Ziman ne tenê alavek ji bo ragihandina di navbera mirovan e. Ziman kesayeta mirov, neynika ramanên mirov e jî. Hêvîdarim ku hêdî hêdî zêdetir kurd qedr û qîmeta zimanê xwe yên zikmakî bizanin. Bi rastî va tê wateya zanina qedr û qîmeta xwe jî. Fîlozofê Elman Martîn Heidegger dibêje „ziman mala mirov e.“ Sîstemên mêtingehkar mala me xirab kirin, em jî hêdî hêdî bi demê re hatin ser şopa wan. Gelê kurd roj bi roj zêdetir ziman û çanda xwe dûr dikeve û mala xwe bi xwe xirab dike.

Şukir ji Xwedê re ku malper ji min re bo destxistina  armancê rolek gelek girîng lihîst û ewê hîn jî bilihîze. Piştdayina we xwendevanan jî ji bo pêşketina min bibe hêzek girîng.

Stuttgart, 17.01.2018 / Çarşem

Têlî, Kilama Evînê

Kilama Têliyê cara yekemîn min ji Husêynê Farê guhdarî kiribû. Hin pir kesên din jî vê kilamê bi hinek guhertînên  din dibêjin. Her çiqas hinek guhertin di navbera wan de hebin jî kêm zêde çîrok eynî ye. Dema mirov di teswîr kirinê de lê dinêre kilama Têliyê ji bo dewlemendiya edebiyata kurdî ya bi dewkî mînakek zahf baş e. Têli ji aliyê niqaşî ve guhdarên xwe dorpeş dike.

Xortê ku bi salan e dil berdaye Têliyê di destpêka kilam de dibêje “were Têlî”. Belû ye ku bi hesreta Têliyê agir ketiye dilê wî. Naxweze navê Têliyê li ser zimanê xwe dayne û bidûhev dubare dike.

Her çiqas ji bo kurdan destpêka rojê bi hildana rojê be jî ji bona wî roj bi navê Têliyê dest pê dike û didome. Qedandina rojê jî bi telafûza vî navî ye. Rabûn û runiștina wî, hemû hal û hereketên wî bi telafûza vî navî berdewame. Ew mirovê evîndar bi navê Têliyê re bûye yek. Tu tiștekî bê Têliyê nabîne û nabihîse. Kul û keserên wî tenê bi dubarekirina navê Têliyê hinekî xwe dirawiste. Bi rastî ji vanî re rawiste gotin jî ne durist e. Ew ji bo dubarekirina Têliyê nefes girtinek e. Ji tepelîga serî de heta binê lingân bi evîna Têliyê dilerize, diricife. Tu tiștekî din nikare têra wî bike, sewra wî bîne û ji bo nefes kișandinek din hêzê bide wî. Ew êdî bizotek di nav agirê gur ê bi evîna Têliyê de her dem tê qewirandin e. Tu êș, jan, keder, zehmet nikare Têliyê ji wî bide jibîrkirin. Ji ber eșq û șewqa Têliyê êdî aqil û hiș di serî de nema ye. Gor gotinên wî dema dû mirina wî re di qebrê/gornê de melahîketên  Xwedê ji wî pirsa qebrê bikin bê dubarekirina Têliyê tu tiștek din neyê li ser zimanê wî.

Kilam bi pesnandinên Têliyê didome. Evîndarê Têliyê bi hemû peyvên ku ji bo wî salixdayîna hemû tiștên baș dide ji bo Têlî yê tîne ziman û agirê evîna xwe dardixe. Ew hemû tiștên ku li ba kurdan îșareta pesn û bihagiraniyê ne ji bo Têliyê rêz dike. Bi van pesnan jî qîma xwe nake û ji Têliyê re berdiltiya heft xwengên xwe tîne ziman. Ew bi xwe ji vanî re amade be jî bavê Têliyê ji zewaca herduyan re asteng e. Qelindek pir zêde, bêmumkînat dixweze. Lê dilê evîndaran astengiyan qebûl nake, digazîne.

Raste evîn astengiyan qebûl nake, lê ji bo geșkirina agirê evînê carna qirșek dikare mîna çiyayek mezin bibe sedemek gir û gerî. Evîndar ji evîna xwe re pêvendiyan kardixe. Beriya heft salan ramûsanek Têliyê ji vî agirê geș re hîn jî çavkanîyek bi hêz e.

Evîndarê me kesek bawermend e jî. Her roj pênc wext nimêja xwe dike. Pêș nimijê desmêja xwe digire. Di her desmêj girtin û nimêj kirinê de dixweze ji vê evîna bêçare xwe azad bike. Lê ew ramûsana berî heft salan ew wusa dorpeç kiriye ku hemû can û lașê wî bûye dîldarê vê evînê. Ji bo wî azadbûn ji evîna xwe re yekbûn e.

Evîndarê Têliyê hemû sehengên xwe mîna antenan li bervî mala bavê Têliyê ve zivirandiye. Li wêr çi diqewime dixweze haydar bibe. Lê tiștên diqewimin jî ne ji gor hêviyên wî ne. Bavê Têliyê keça xwe bi kalekî heftê û heyștê salî re zewicandiye. Dema evîndarê Têliyê wê bi wî kalî re dibîne pir xemgîn dibe, stêr ji çavan diherikin. Di aliyê derûnî de serûbin dibe. Hêvîya wî ya bi jiyanê re dișke, mirin tê ber çavan. Wî halê xwe ji mirinê xirabtir dibîne. Weqas zehf xemgîn û dildeng dibe ku perde li ber çavan dikișe, jê re tiștên bi xeyalî eyan dibin.

Di psîkolojiyê de ji wî halî re halîsînasyon tê gotin. Di demên pir dijwar de tiștên normal ji holê ra dibin û yên nenormal derdikevin pêș ku mirovê bîhn lê çik bûye zerarek mezin nede xwe û derûdora xwe. Di rewșên travmatîk de bûyerên wusa mîna piștgirî, ango sîgorte/bîm derdikevin pêș, mirov ji tehlûkeyên mezintir diparêzin. Mîna ku qezayek mezin de mirovên ku qor an jî pîlên xwe wenda dikin demekî qet êș û janê nahesin, di aliyê pisîkolojîk de jî di rewșên travmatîk de xeyal derdikeve pêș ku mirov ji wî rewșa ji bo wî pir dijwar e biparêze. Va bûyer di çanda me da mîna mucîze tê dîtin û șirovekirin. Bi rastî jî ji bo jiyandomandina wî kesî ew bûyer mucîze ye.

Di wê rewșa guvișandin û dijwar de bilbilek asîmanan de tê, li ser çoka evîndarê Têliyê datîne û jê re dipeyîve, ango șîretan dike. Șîretkirina bilbil ne tenê bi zimanekî ye, bi çilûçar zimanan e. Di serî de jî bi zimanên heremê ne: Tirkî, Kurmancî, Zazakî û Romanî[i]. Va jî nîșan dide ku hetan va sedsala dawîyê di vê heremê de pir ziman hatine axifandin û mirovên heremê dikarine bi çend zimanan biaxifin.

Bilbil bi rastî jî peyamek mucîzevî ji evîndarê Têliyê re diyar dike. Dibêje “na na weleh qesem dikim bi navê Xwedê mexsed û miradê dilê te û Têliyê li vê dinyayê nabe, ‘Cineta Baqî’ gelo ‘Erşê Alî’“ de ewê bibe. Her çiqas va bersiva dilê wî re nebe merhem jî wî ji tehlûkeyek mezin diparêze.

Heta vê demê em tenê haydarê evîna Evîndarê Têliyê ne. Em nizanin ku Têlî jî evîndara wî ye an na. Her çiqas behsa ramûsanek pêș heft salan hatiye kirin jî di derheqê dema rojane de em bêguman in. Dûv peyamdayîna bilbil deng û gazîna Têliyê ji guhdaran re eșkere dibe.

Têlî jî evîndar e. Lê qêrîn û gaziya Têliyê dîyar dike ku gumaniya wê evîna evîndarê wê tunebûye. Raste, bi salan ew li derûdora zozanên Bîngol û Șerefdînê jiyane. Lê wê tu car îșaretek evînê li wî neditiye. Têlî van gilî û gazînên xwe bi șêveyek nifirî tîne ziman.

Di orf û edetên Kurdan de li ba zewaca xort û keçan gotinên mezinan xwedî bandor bin jî revandin ji bo evîndaran her dem mîna çareseriyekê hatiye dîtin û qebûl kirin. Lewma Têlî dibêje ku ezê ji re bireviyama, dema minê bizaniyana ku tu jî evîndarê min î. Êdî pir dereng e. Ji bo keçên ezew rev çareseriyek be jî ji bo jinên markirî êdî rev tu car nayê qebûl kirin. Têlî ji vanê haydar e û bi halê xwe gilîdar e. Têlî jî mîna wî mirinê ji vî halê xwe yî rojane baștir dibîne.

Evîndarê Têliyê bi gazîn û giliyên Têliyê hewa dikeve, bê sebr dibe, rê û çolan dikeve, êdî welat li wî teng bûye. Ji ber evînê derwêștiyê dicêribîne. Bêtewatiyê nikare cîhekî jî bisekine. Yek bi yek navên bajaran dijmihêre û heta Mekke ya Mukerrem diçe. Li wir hemû cîhên bimbarek û miqeddes digere, dua dike, hêviya xwe tîne ziman, dixweze ku hinek tewat bikeve dilê wî. Lê tu çareseriyê nabîne. Berê xwe dide Bexdayê. Li Bexdayê qîzek bala xwe dide ser û deng lê dike, ji wî re xwe dipesîne û dixweze ku ew yê wê be.

Çavên wî bê Têliyê tu kesî nabîne. Dîsan dest bi dubariya navê Têliyê dike. Vedigere ser keçikê û pesna Têliyê dide. Dibêje ku „Qesem dikim bi navê Xwedê, sed û bîst hebê weka te hebin li dinyayê, neynûkeka Têliyê pê nayê.“

Va pesnana jî têra wî nakin. Gor fikrê min li ber evîna xwe û bêçaresertiya di tê da ye dikeve xem û xeyalan. Dibe ku carek din teva ketibe, bi peyvên derûnînas halîsunasyonan bibîne. Qala bihara Kurdistanê dike, cîh û dewerên Têlî li jiyaye. Zozanên Serhedê, Bîngolê; Nemrûd, Șerefdîn û Sîpanê Xelatê.

Bavê Têliyê koçer e, xwedî birên pez e. Biharê derdikevin zozanan. Demek dirêj di nav kurdan de kesên xwedî birên pez jiyanek koçerî dijiyan. Hinekên wan nîvkoçerbûn; baharê derdiketin zozanan û payîzê dizivirin gundên xwe. Hinek malbat her dem koçer bûn. Havînan di zozanên Serhedê bûn û zivistanê dizivirîn berîyê, ango deștên Ruhayê û Herranê.

Evîndarê Teliyê hespa xwe ya kehêl û rewan siyar dibe, berê xwe dide cîh û dewerên Têlî lî dijî. Mala bavê Têliyê li Qûntarê Sîpanê Xelatê kon vegirtine. Sê konên reș. Di kona pêșin de kes tune. Di konê navîn de çavên wî sê keçên zêrîn dikeve. Ji wan yek jî Têlî ye. Dest pê dike bi mînak û teqlîdan wan tesvîr dike, evîna xwe tîne ziman.

Û di dawiya kilamê de neçariya xwe diyar dike, nemumkînata ji Têliyê re zewacê bilêv dike. Dibêje ku „Yeqîna we hebe ji Xaliqê Rebê Alemê, de çiqas jinê çê hene, temamî qismetê mêrê kotî ne.“

Evîndarê Têliyê her çiqas bi van gotinan rastiya jiyanê ya di navbera xwe û Têliyê bîne ziman jî dilê wî kul, kezeba wî șewitiyê. Bi gazînan kilam di mêjoyên guhdaran de cîh digire.

Wey Têlî Têlî Têlî Têlî...

Hesen Polat, Stuttgart, 23.10.2017

---

[i] Zimanê romanî dibe ku zimanê ku așiq/cîngene di nav xwe de diaxifin be. Navên așiq û cîngene di nav gel de bi wateyek nerênî tên dîtin. Lewma ew ji xwe re Roman dibêjin. Di aliyekî din de Kurdan hetan van salên dawî ji Tirkan re Rom digotin. Di zimanê Osmanî de Diyarê Rûm, Mevlana Celaleddinê Rûmî tên gotin.

Ji Çîrokan Ders Hilgirtin

Di van demên dawiyê de pir tișt werin guhertin jî bîranînên zaroktiya me hîn jî di dilên me de zindî ne. Mirov dikare li ser wan bîranînan pir tiștên balkêș û nûdem ava bike. Ji xwe kesên ku xwe ji bîranînên xwe dûr bixin dibin mirovên nîvçe. Lewma ye ku di tedaviya derûnî/psikolojîk de di derheqê dema zaroktiya mirov de haydarbûn pêvist tê dîtin û bi pirsan tê lêkolîn ku koka pirsgirêka derûnî were teșhîskirin.

Mirov naxweze șașitiyan bike. Lê dîsan jî jiyanek bê șașitî nemumkîn e. Tu tișt bi serê xwe ne hemû baș e û ne jî nebaș e. Di her bașiyekê de nebașiyek, di her nebașiyekê de jî bașiyek vêșarti ye. Mirov di gotin û kirinên xwe de çiqas xwe berpirsyar bibîne û wan bîryar/hișdar bîne cîh weqas zêdetir ji wan îstifade dike. Êrinî û nêrîniya tiștekî zêdetir girêdayi ya ji wan xwedî derketin û ji wan îstifadekirin e.

Em pir caran dixwezin ku xwe ji xeletiyan biparêzin û her dem tiștên baș bikin. Va hesasiyetek baș e. Mirovan zêdetir xeletî û çewtiyan diparêze. Li dema ji ber tirsa xeletî û șașitiyan mirov ji pir tiștan xwe dûr bixe, ew halê wî bi xwe dibe xeletî û șașitî. Wê demê mirov xwe ji pir derfetan/îmkanan dûr dixe, ji wan îstifade nake. Ango bi xwe dest û lingên xwe girê dide. Ya herî baș nekirina xeletiyan nîne, ji xeletiyan hilgirtina îbretan e.

Sala çûyîn di înternetê de çîrokek kurt bala min kișand. Min ew çîrok di facabookê de parve kir. Îsal facebookê di salvegera parvekirina min de ez di derheqê wê çîrokê de haydar kirim. Min xwest ew çîrok bi kurdî jî were xwendin û parvekirin. Bi salan bû kurdên li serê erdê bi dorpeçkirina sîyaseta zordestan ji hev bêagahdar bûn. Lê êdî bi îmkanên li ser înternetê dikarên bihevre têkiliyan darxinin, peyam û nivîsên xwe parve bikin. Lewma vê çîrokê bi kurdî dixwezim pêșkeșî xwendevanên bi kurdî bikim.

„Di șevek germa havînê de hemû kesên li mal li ser pișta xanî dirazin. Șev, di wextek dereng de dê hișyar dibe, dibîne ku lawê wê û bûka wê ya qet jê hez nake li hev pêçayî di xew de çûne. Bi vê rewșê xemgîn dibe, xwe ranagire, wan hișyar dike û dibêje:

-          Mirov çer dikare di vê kelêja havînê de xwe wusa hev pipêçe. Ji bo siheta we zehf tehlûke ye. Hûnê nexweș bikevin!..

Hinekî dûvre seriyên din ê pișta xanî çavên wê qîz û zavayên wê dikevin. Pișta xwe dana hev, dirazên. Bi dilgermî wan hișyar dike û dibêje:

-          Dilên min, hewa sar e. Di vê hewayê de ji hev dûr ranezin, hûnê serma bigirin, nexweș bikevin.

Bûka wê ya ku hemû gotinên wê bihîstiye û tevgerên wê temașe kiriye destên xwe bilind dike û wusa dibêje:

-          Xwedayê min, Tu çiqas mezinî... Li ser pișta xaniyekî jî dikarî aynî wextê de du demsalan biafirinî...”

Dema em di van rojên me de derûdora xwe dinêrin, dibînim ku pir kes eynî di halê dayîka li ser pișta xanî da ne. Dibe ku em bi xwe jî pir caran di vê rewșê da bin. Lewma divêt em her kes di serî de xwe li ser bêjingê bixinin, bipîvên, hilbigirin û dabigirin ku ji xwe haydar bibim. Binêrin, ka çewtiyên wusa di jiyana me de çiqas in?

Mirovên ku rewșa xwe dilxweș nînin dikarin tenê bi guhertinên jiyana xwe rewșa xwe biguherînin, li derdûdora xwe guhertinan peyda bikin û serbikevin.

Stuttgart, 20.10.2017, ênî

Hesen Polat